മതബിംബങ്ങളും കാത്തുസൂക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ട വിവേകവും

ഫാ. ഡോ. ആന്റണി എൽ. OFM Cap.
സെക്രട്ടറി, കെസിബിസി ജാഗ്രത കമ്മീഷൻ

മതപരവും വർഗീയവുമായ അസഹിഷ്ണുത ആനുകാലിക മലയാളി സമൂഹത്തിൽ പ്രകടമാണ്. അത്ര കാര്യമാക്കേണ്ടതില്ലാത്ത ചില സംഭവങ്ങൾപോലും പലപ്പോഴും ചെറുതല്ലാത്ത അസ്വസ്ഥതകളിലേയ്ക്കും വിദ്വേഷ പ്രചാരണങ്ങളിലേയ്ക്കും സോഷ്യൽമീഡിയ കോലാഹലങ്ങളിലേയ്ക്കും നയിക്കുന്നത് പതിവ് കാഴ്ചയാണ്. ‘മത വികാരം വ്രണപ്പെടുത്തുന്നു’ എന്ന ആരോപണം ഉയരുന്ന ചില സംഭവങ്ങൾക്ക് കാരണക്കാരാകുന്നവർ ഒരുപക്ഷെ, ഒരു മതവിശ്വാസങ്ങളെയും മാനിക്കുന്നവരാകണമെന്നില്ല. എങ്കിൽപ്പോലും സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിലെ കാഴ്ചക്കാർ അവരുടെ മതം തിരഞ്ഞ് വർഗീയ വിദ്വേഷം പ്രചരിപ്പിക്കുന്നത് കാണാം. ഇത്തരത്തിൽ തുടരെ രൂപപ്പെടുന്ന സംഭവവികാസങ്ങളും വിവാദങ്ങളും നാമേവരിൽനിന്നും ഉയർന്ന ജാഗ്രതയും വിവേകവും ആവശ്യപ്പെടുന്നുണ്ട്.

മതബിംബങ്ങളെ മാനിക്കണം

മതവിശ്വാസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചിഹ്നങ്ങൾക്കും ബിംബങ്ങൾക്കും ഓരോ മത സമൂഹത്തിന്റെയും വിശ്വാസ ജീവിതത്തിൽ വലിയ സ്ഥാനമുണ്ട്. വിശ്വാസികൾക്ക് അവ വെറും രൂപങ്ങളോ വസ്തുക്കളോ അലങ്കാരങ്ങളോ അല്ല; അവരുടെ വിശ്വാസത്തിന്റെയും ആത്മീയ അനുഭവങ്ങളുടെയും പ്രതീകങ്ങളാണ്. ക്രൈസ്തവർക്ക് കുരിശ് അത്തരമൊരു വിശുദ്ധ ചിഹ്നമാണ്. യേശുക്രിസ്തുവിന്റെ പീഡാനുഭവത്തെയും മരണത്തെയും അതിലൂടെ ലഭിച്ച രക്ഷയെയും ഓർമിപ്പിക്കുന്ന കുരിശ് ക്രൈസ്തവ വിശ്വാസത്തിന്റെ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ കുരിശിനെ ഒരു സാധാരണ വസ്തുവായി മാത്രം കണ്ടുകൊണ്ടുള്ള പ്രവൃത്തികൾ ക്രൈസ്തവരെ വേദനിപ്പിക്കും. കുരിശിനെ അനാദരിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ഫോട്ടോഷൂട്ടുകളോ സോഷ്യൽ മീഡിയ ദൃശ്യങ്ങളോ കണ്ടാൽ സ്വാഭാവികമായും പ്രതിഷേധങ്ങൾ ഉയരാം.

കഴിഞ്ഞ നാളുകളിൽ പലപ്പോഴായി ചില വിജനമായ പ്രദേശങ്ങളിൽ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള വലിയ കുരിശുകൾക്ക് മുകളിൽ കയറിനിന്നും മറ്റുമുള്ള ചിത്രങ്ങളും വീഡിയോകളും സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിൽ പ്രചരിച്ചത് വിവാദങ്ങൾക്കും കേസുകൾക്കും വഴിയൊരുക്കിയിരുന്നു. അതിനുമപ്പുറം, ഇത്തരം വിവാദങ്ങൾ സമൂഹത്തിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്ന വിള്ളലുകളും ചില തൽപരകക്ഷികളുടെ മുതലെടുപ്പുകളും നാം കാണാതെ പോകരുത്. മറ്റൊരാളുടെ വിശ്വാസത്തെ ഉൾക്കൊള്ളുകയും അതിനെ ബഹുമാനിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നത് ഒരു പരിഷ്കൃത സമൂഹം പുലർത്തേണ്ട അടിസ്ഥാന ധാർമ്മികതയാണ്. ഈ ഒരു തലത്തിലെങ്കിലും യുവതലമുറ ഇക്കാര്യത്തെ ഗൗരവമായി കാണുകയും പക്വമായി പെരുമാറുകയും ചെയ്യേണ്ടത് കാലഘട്ടത്തിന്റെ ആവശ്യമാണ്.

അവിവേകമോ മതനിന്ദയോ?

എന്നാൽ ഇവിടെ മറ്റൊരു ചോദ്യം കൂടി ഉയരുന്നു. ഒരു മതചിഹ്നത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുണ്ടാകുന്ന ഓരോ വിവാദത്തെയും മതവൈരത്തിന്റെ തെളിവായി കാണേണ്ടതുണ്ടോ? ഒരു ചിത്രം കാണുമ്പോൾ നമുക്ക് തോന്നുന്ന അർത്ഥവും അത് എടുക്കുകയോ സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിൽ പോസ്റ്റ് ചെയ്യുകയോ ചെയ്ത വ്യക്തിയുടെ ഉദ്ദേശ്യവും എല്ലായ്പ്പോഴും ഒന്നായിരിക്കണമെന്നില്ല. ഒരാൾക്ക് സാധാരണമായോ നിഷ്കളങ്കമായോ തോന്നിയ ഒരു ഫോട്ടോ മറ്റൊരാളുടെ മതവികാരത്തെ വേദനിപ്പിച്ചേക്കാം. അതുപോലെ, ഒരു വിശ്വാസിക്ക് വേദനയുണ്ടാക്കിയ ഒരു ചിത്രം കണ്ട ഉടൻ തന്നെ അതിന്റെ പിന്നിൽ ആസൂത്രിതമായ മതനിന്ദയോ ഒരു പ്രത്യേക മതവിഭാഗത്തിന്റെ ഗൂഢലക്ഷ്യമോ ഉണ്ടെന്ന് തീരുമാനിക്കുന്നതും ശരിയല്ല. വസ്തുതയും വ്യാഖ്യാനവും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തി തിരിച്ചറിയാനുള്ള വിവേകം ഏവർക്കുമുണ്ടാകണം.

ഇന്നത്തെ സോഷ്യൽ മീഡിയ ലോകത്ത് ഈ വിവേകത്തിന് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ഒരു ചിത്രം നിമിഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകളിലെത്തുന്നു. ആദ്യം ഉണ്ടായിരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽനിന്ന് വേർപെട്ട് ചിത്രം പ്രചരിക്കുന്നു. അതിനൊപ്പം പുതിയ തലക്കെട്ടുകളും വ്യാഖ്യാനങ്ങളും ആരോപണങ്ങളും കൂടിച്ചേരുന്നു. ഒടുവിൽ യഥാർത്ഥ സംഭവത്തേക്കാൾ അതിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള വ്യാഖ്യാനങ്ങളാണ് വലിയ വിവാദമായി മാറുന്നത്.

ഇത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഏറ്റവും എളുപ്പമുള്ള പ്രതികരണം “ഇത് നമ്മുടെ മതത്തെ അപമാനിക്കാനുള്ള ശ്രമമാണ്” എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുകയാണ്. അതുപോലെ തന്നെ മറുവശത്ത് “ഇതിൽ ഒന്നുമില്ല; മതവികാരം എന്നൊന്നില്ല” എന്ന സമീപനം വഴി പ്രശ്നത്തെ ലഘൂകരിക്കുന്നതും ഉചിതമല്ല. ഇവ രണ്ടും അപൂർണവും അപക്വവുമായ സമീപനങ്ങളാണ്. ഒരു വിശ്വാസിയുടെ വേദനയെ പരിഹസിക്കുകയോ തള്ളിക്കളയുകയോ ചെയ്യുന്നത് ശരിയല്ല. അതേസമയം, ഒരു വ്യക്തിയുടെ പ്രവൃത്തിയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി അയാൾ ഉൾപ്പെടുന്ന മതസമൂഹത്തെ മുഴുവൻ പ്രതിക്കൂട്ടിൽ നിർത്തുന്നതും നീതിയല്ല. വ്യക്തിയുടെ പ്രവൃത്തിക്ക് വ്യക്തിയാണ് ഉത്തരവാദി; ഒരു സമൂഹത്തെ മുഴുവൻ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നത് മറ്റൊരു അനീതിയാണ്.

പ്രതിഷേധത്തിനും പരിധികളുണ്ട്

മതചിഹ്നങ്ങളെ അപമാനിക്കുന്നതായി തോന്നുന്ന സംഭവങ്ങളിൽ പ്രതിഷേധിക്കാൻ എല്ലാവർക്കും അവകാശമുണ്ട്. വിശ്വാസികളുടെ വികാരങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കണമെന്ന ആവശ്യം ന്യായമാണ്. എന്നാൽ പ്രതിഷേധം തന്നെ മറ്റൊരു വിദ്വേഷത്തിന്റെ വിത്താകരുത്. ഒരു ചിത്രത്തിനെതിരെ പ്രതികരിക്കുമ്പോൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന വാക്കുകൾ മറ്റൊരു മതവിഭാഗത്തിനെതിരായ പൊതുവായ കുറ്റാരോപണങ്ങളായി മാറുന്നുണ്ടോ എന്ന് ചിന്തിക്കണം. ഒരു വ്യക്തിയുടെ പ്രവൃത്തിയെ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ഒരു മതസമൂഹത്തെ മുഴുവൻ അപമാനിക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള പ്രതികരണങ്ങൾ പ്രശ്നപരിഹാരമല്ല; മറിച്ച് കൂടുതൽ അകലം സൃഷ്ടിക്കുന്നതാണ്. മതവികാരം സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ശ്രമം മതവിദ്വേഷത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴാത്തവിധം ആയിരിക്കണം.

ഇവിടെ ക്രൈസ്തവ സമൂഹത്തിന് ഒരു പ്രത്യേക ഉത്തരവാദിത്വമുണ്ട്. ക്ഷമയും സ്നേഹവും ശത്രുക്കളോടുപോലും നന്മ ചെയ്യാനുള്ള ആഹ്വാനവും ക്രൈസ്തവ വിശ്വാസത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനങ്ങളാണ്. അതുകൊണ്ട് വിശ്വാസത്തിന്റെ പേരിലുള്ള പ്രതികരണങ്ങളിലും അതേ മനോഭാവം പ്രതിഫലിക്കേണ്ടതുണ്ട്. അതുപോലെ, എല്ലാവർക്കും ഒരു സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്വമുണ്ട്: തങ്ങൾക്ക് വിശുദ്ധമെന്ന് തോന്നാത്ത ഒരു ചിഹ്നം മറ്റൊരാൾക്ക് എത്രമാത്രം വിശുദ്ധമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ ഓരോരുത്തരും ശ്രമിക്കണം. “എനിക്ക് അതിൽ പ്രത്യേകതയൊന്നും തോന്നുന്നില്ല” എന്നത് മറ്റൊരാളുടെ വിശ്വാസത്തെ അവഗണിക്കാനുള്ള മതിയായ കാരണമല്ല. നമ്മുടെ സമൂഹത്തിൽ പരസ്പര ബഹുമാനം നിലനിൽക്കണമെങ്കിൽ “എന്റെ വിശ്വാസത്തെ മറ്റുള്ളവർ ബഹുമാനിക്കണം” എന്ന ആവശ്യം മാത്രമല്ല, “മറ്റൊരാളുടെ വിശ്വാസത്തെയും ഞാൻ ബഹുമാനിക്കും” എന്ന മനോഭാവവും വളരണം.

സ്വാതന്ത്ര്യവും ഉത്തരവാദിത്വവും

വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും അഭിപ്രായസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും ഒരു ജനാധിപത്യ സമൂഹത്തിൽ വലിയ സ്ഥാനമുണ്ട്. ഒരാൾക്ക് എന്ത് വസ്ത്രം ധരിക്കണം, എവിടെ ഫോട്ടോ എടുക്കണം, എന്ത് ചിത്രം സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പങ്കുവയ്ക്കണം തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളിൽ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം സ്വാഭാവികമായും നിലനിൽക്കും. എന്നാൽ സ്വാതന്ത്ര്യം ഒരിക്കലും ഉത്തരവാദിത്വത്തിൽനിന്ന് വേർപെട്ട ഒന്നല്ല. ഒരു പ്രവൃത്തി നിയമപരമായി അനുവദനീയമാണോ എന്നത് മാത്രമല്ല ചോദ്യം. അത് സാമൂഹികമായി എത്രമാത്രം ഉത്തരവാദിത്വമുള്ളതാണ്? മറ്റുള്ളവരുടെ വിശ്വാസത്തെയും വികാരങ്ങളെയും അത് എങ്ങനെ ബാധിക്കും? എന്നതും ആലോചിക്കേണ്ടതാണ്. അതേസമയം, മറ്റൊരാളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ അംഗീകരിക്കുമ്പോൾ സ്വന്തം വിശ്വാസത്തെ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള അവകാശവും ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതില്ല. ഈ രണ്ട് അവകാശങ്ങൾ തമ്മിൽ സംഘർഷമുണ്ടാകുന്നിടത്ത് ആവശ്യം വരുന്നത് ഏറ്റുമുട്ടലല്ല; വിവേകപൂർണമായ സംവാദമാണ്.

സോഷ്യൽ മീഡിയ: തീയിൽ എണ്ണയോ വെള്ളമോ?

ഇത്തരം സംഭവങ്ങളിൽ സോഷ്യൽ മീഡിയയുടെ പങ്ക് പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ്. ഒരു വിവാദ ചിത്രം കണ്ടാൽ ആദ്യം ചെയ്യേണ്ടത് അത് ഉടൻ പങ്കുവയ്ക്കുക എന്നതല്ല. പൂർണമായ പശ്ചാത്തലം എന്താണ്? ചിത്രം എവിടെ നിന്നുള്ളതാണ്? അതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം എന്തായിരുന്നു? പിന്നീട് ബന്ധപ്പെട്ടവർ വിശദീകരണം നൽകിയിട്ടുണ്ടോ? തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ പരിശോധിക്കണം. കാരണം സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ ഒരിക്കൽ പ്രചരിച്ച തെറ്റായ വ്യാഖ്യാനം പിൻവലിക്കുക വളരെ പ്രയാസകരമാണ്. ഒരു വ്യക്തിയുടെ അശ്രദ്ധയോ വിവേകരാഹിത്യത്തോടെയുള്ള ഒരു ഫോട്ടോയോ ഒരു സമൂഹത്തെ മുഴുവൻ കുറ്റപ്പെടുത്താനുള്ള അവസരമായി മാറിയാൽ, നാം അടിസ്ഥാന പ്രശ്നത്തേക്കാൾ വലിയ മറ്റൊരു പ്രശ്നമാണ് സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. ഒരു ചിത്രം വൈറലാകുന്നതിന് മുമ്പ് അതിന്റെ അർത്ഥം പരിശോധിക്കണം; ഒരു ആരോപണം വൈറലാകുന്നതിന് മുമ്പ് അതിന്റെ സത്യാവസ്ഥ പരിശോധിക്കണം.

കുരിശിനെ ബഹുമാനിക്കുന്നതും മനുഷ്യനെ ബഹുമാനിക്കുന്നതും

കുരിശിന്റെ വിശുദ്ധി മാനിക്കപ്പെടണമെന്ന ആവശ്യം ക്രൈസ്തവരുടെ അവകാശമാണ്. എന്നാൽ കുരിശ് നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്ന മനുഷ്യസ്നേഹവും അതോടൊപ്പം ഓർക്കണം. കുരിശ് ഒരു മതചിഹ്നം മാത്രമല്ല; ക്രൈസ്തവ വിശ്വാസത്തിൽ അത് ത്യാഗത്തിന്റെയും ക്ഷമയുടെയും സ്നേഹത്തിന്റെയും പ്രതീകമാണ്. അതിനാൽ കുരിശിനെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിന്റെ പേരിൽ മറ്റൊരാളോടുള്ള വിദ്വേഷം വളർത്തുന്നത് കുരിശിന്റെ സന്ദേശത്തിന് തന്നെ വിരുദ്ധമാകാം. അതുപോലെ, കുരിശിന്റെ വിശുദ്ധിയെ മനസ്സിലാക്കാതെ അതിനെ ഫോട്ടോയ്ക്കുള്ള വെറുമൊരു പശ്ചാത്തലമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതും പരസ്പര ബഹുമാനത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തിന് അനുയോജ്യമല്ല.

ഒരു തെറ്റ് സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അത് തെറ്റാണെന്ന് പറയണം. ആവശ്യമെങ്കിൽ പ്രതിഷേധിക്കണം. എന്നാൽ ആ പ്രതിഷേധം മറ്റൊരു മതവിഭാഗത്തിനെതിരായ വിദ്വേഷമായി മാറരുത്. അതുപോലെ, മതവികാരം വ്രണപ്പെടുത്തുന്ന പ്രവൃത്തികൾ ആവർത്തിക്കാതിരിക്കാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്വവും എല്ലാവരും ഏറ്റെടുക്കണം. മതചിഹ്നങ്ങളെ ബഹുമാനിക്കാനുള്ള വിവേകവും, മതചിഹ്നങ്ങളെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള വിവാദങ്ങളെ വർഗീയ സംഘർഷമാക്കി മാറ്റാതിരിക്കാനുള്ള വിവേകവും — രണ്ടും ഒരുപോലെ നമ്മുടെ സമൂഹത്തിന് ആവശ്യമാണ്. ഇന്നത്തെ കേരളത്തിൽ ഇത്തരം സംഭവങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുമ്പോൾ നമ്മൾ ചോദിക്കേണ്ടത് “ആരാണ് കുറ്റക്കാരൻ?” എന്ന ചോദ്യം മാത്രമല്ല. “ഈ സംഭവത്തെ തുടർന്ന് നമ്മുടെ സമൂഹത്തിൽ കൂടുതൽ പരസ്പരബഹുമാനവും തിരിച്ചറിവുകളുമാണോ ഉണ്ടാകുന്നത്, അതോ കൂടുതൽ വിദ്വേഷമാണോ?” എന്ന ചോദ്യവും കൂടിയാണ്.

കാരണം ഒരു മതചിഹ്നത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിന്റെ നല്ല മാർഗം അതിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി മറ്റൊരു വിദ്വേഷത്തിന്റെ വലയം സൃഷ്ടിക്കുകയല്ല. അതിന്റെ വിശുദ്ധിയെ മനസ്സിലാക്കുകയും മറ്റുള്ളവരുടെ വിശ്വാസത്തെ ബഹുമാനിക്കുകയും, അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾക്കിടയിലും മനുഷ്യരെ മനുഷ്യരായി കാണുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ്. വിവേകമുള്ള സമൂഹത്തിന് അതാണ് വേണ്ടത്.