മാനസികാരോഗ്യം: സാമൂഹിക വികസനവും മനുഷ്യാവകാശവും

ഫാ. ഡോ. ആന്റണി എൽ. OFM Cap.
സെക്രട്ടറി, കെസിബിസി ജാഗ്രത കമ്മീഷൻ

ലോക മാനസികാരോഗ്യ ദിനത്തിൽ കേരളം തിരിച്ചറിയേണ്ടത് സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ശോച്യാവസ്ഥ മാത്രമല്ല, മാനസികാരോഗ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നമ്മുടെ സമീപനങ്ങളിലെ അടിസ്ഥാനപരമായ പാളിച്ചകൾ കൂടിയാണ്.

ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ സംസ്കാരവും ജനാധിപത്യബോധവും അളക്കേണ്ടത് അവിടെ ഉയരുന്ന കെട്ടിടങ്ങളുടെയും സാമ്പത്തിക വളർച്ചയുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ മാത്രമല്ല. ദുർബലരായ മനുഷ്യരോട് ആ സമൂഹം എങ്ങനെ പെരുമാറുന്നു എന്നതും പുരോഗതിയുടെ പ്രധാന അളവുകോലാണ്. സ്വന്തം അവകാശങ്ങൾക്കുവേണ്ടി ശബ്ദമുയർത്താൻ കഴിയാത്തവരെയും രോഗാവസ്ഥയിൽ പരാശ്രയരായിത്തീരുന്നവരെയും എത്രത്തോളം അന്തസ്സോടെ പരിചരിക്കുന്നു എന്നതിലാണ് ഒരു പരിഷ്കൃത സമൂഹത്തിന്റെ യഥാർഥ മുഖം വ്യക്തമാകുന്നത്. ഈ വിധത്തിൽ ചിന്തിക്കുമ്പോൾ, മാനസികാരോഗ്യ സംരക്ഷണം കേവലം ആരോഗ്യവകുപ്പിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വമെന്നതിനപ്പുറം ഭരണകൂടത്തിന്റെയും സമൂഹത്തിന്റെയും ധാർമിക ഉത്തരവാദിത്വം കൂടിയാണ്.

ഒക്ടോബർ 10-ന് ലോകം മാനസികാരോഗ്യ ദിനം ആചരിക്കുമ്പോൾ ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ പ്രസക്തിയുണ്ട്. 2026-ലെ ലോക മാനസികാരോഗ്യ ദിനത്തിന്റെ പ്രമേയം ‘ജീവിതാനുഭവങ്ങളുടെ ശ്രവണം: യഥാർത്ഥ ശബ്ദങ്ങൾ, യഥാർത്ഥ മാറ്റങ്ങൾ’ (Lived Experiences Heard: Real Voices, Real Change) എന്നതാണ്. മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങളിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന മനുഷ്യരുടെ അനുഭവങ്ങൾ കേൾക്കുകയും അവരുടെ ജീവിതത്തെ ബാധിക്കുന്ന നയങ്ങളിലും തീരുമാനങ്ങളിലും അവർക്കു പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യണമെന്ന ആഹ്വാനമാണ് ഈ പ്രമേയം മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നത്. രോഗികളെക്കുറിച്ച് മറ്റുള്ളവർ സംസാരിക്കുന്നതിൽനിന്ന് മാറി, അവരുടെ അനുഭവങ്ങളെയും ആവശ്യങ്ങളെയും അവകാശങ്ങളെയും പരിഷ്കരണങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനമാക്കേണ്ട സമയമാണിത്.

ലോകം തിരിച്ചറിയുന്ന മാനസികാരോഗ്യത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം

മാനസികാരോഗ്യം വ്യക്തിയുടെ സ്വകാര്യപ്രശ്നമാണെന്നും അതിന്റെ പരിഹാരം കുടുംബത്തിന്റെയോ ചികിത്സകന്റെയോ മാത്രം ഉത്തരവാദിത്വമാണെന്നും കരുതുന്ന സമീപനം ലോകം ക്രമേണ ഉപേക്ഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. മാനസികാരോഗ്യം പൊതുജനാരോഗ്യത്തിന്റെയും പ്രവർത്തനക്ഷമതയുടെയും സാമൂഹിക സുരക്ഷയുടെയും സാമ്പത്തിക വികസനത്തിന്റെയും അവിഭാജ്യഘടകമാണെന്ന് വിവിധ രാജ്യങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ മാനസികാരോഗ്യ സേവനങ്ങൾ വിപുലീകരിക്കുന്നതിനൊപ്പം, ചികിത്സാ രീതികളിലും രോഗികളെ പരിചരിക്കുന്ന ഇടങ്ങളിലും നയപരമായ മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവരാൻ അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ ശ്രമങ്ങൾ നടക്കുന്നുണ്ട്.

ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ 2025-ലെ ‘വേൾഡ് മെന്റൽഹെൽത്ത് ടുഡേ’ റിപ്പോർട്ട് നൽകുന്ന കണക്കുകൾ പ്രതിസന്ധിയുടെ വ്യാപ്തി വ്യക്തമാക്കുന്നു. ലോകത്താകെ നൂറുകോടിയിലധികം ആളുകൾ ഏതെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങളുമായി ജീവിക്കുന്നു. എന്നാൽ, അവരിൽ വലിയൊരു വിഭാഗത്തിന് ആവശ്യമായ ചികിത്സയും പിന്തുണയും ലഭിക്കുന്നില്ല. ചികിത്സാസൗകര്യങ്ങളുടെ അഭാവം മാത്രമല്ല, സാമ്പത്തിക പരിമിതികൾ, വിദഗ്ധരുടെ കുറവ്, സാമൂഹികമായ അപമാനഭീതി, വിവേചനം തുടങ്ങിയവയും ഇതിന് കാരണമാകുന്നു.

മാനസികാരോഗ്യത്തിനായി രാജ്യങ്ങൾ എത്രത്തോളം പണം ചെലവഴിക്കുന്നു എന്നതും ഈ രംഗത്തെ മുൻഗണനയുടെ പ്രധാന സൂചകമാണ്. ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ മെന്റൽ ഹെൽത്ത് അറ്റ്‌ലസ് 2024 റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, ആഗോളതലത്തിൽ മാനസികാരോഗ്യത്തിനായുള്ള ശരാശരി സർക്കാർ ധനവിനിയോഗം ആരോഗ്യബജറ്റിന്റെ വെറും രണ്ട് ശതമാനത്തോളമാണ്. 2017 മുതൽ ഈ അനുപാതത്തിൽ കാര്യമായ പുരോഗതിയുണ്ടായിട്ടില്ല. ഉയർന്ന വരുമാനമുള്ള രാജ്യങ്ങളിൽ ഒരാൾക്കായി മാനസികാരോഗ്യത്തിന് ചെലവഴിക്കുന്ന തുക 65 അമേരിക്കൻ ഡോളർ വരെ എത്തുമ്പോൾ, താഴ്ന്ന വരുമാനമുള്ള രാജ്യങ്ങളിൽ അത് വെറും 0.04 ഡോളർ മാത്രമാണ്. രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സാമ്പത്തിക അന്തരവും മാനസികാരോഗ്യ പരിചരണത്തിലെ അസമത്വവും എത്രത്തോളം വലുതാണെന്ന് ഈ കണക്കുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

മറ്റൊരു കണക്ക് കൂടി ശ്രദ്ധേയമാണ്. ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ ഈ റിപ്പോർട്ടിനായി വിവരങ്ങൾ നൽകിയ രാജ്യങ്ങളിൽ മാനസികാരോഗ്യത്തിനുള്ള സർക്കാർ ചെലവിന്റെ 47 ശതമാനവും മനോരോഗാശുപത്രികൾക്കായാണ് വിനിയോഗിച്ചത്. സാമൂഹികാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള മാനസികാരോഗ്യ സേവനങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ചത് 11 ശതമാനം മാത്രമാണ്. അതായത്, മാനസികാരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ച് ആഗോളതലത്തിൽ കൂടുതൽ സംസാരിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും, രോഗികളെ അവരുടെ സമൂഹത്തിൽത്തന്നെ പരിചരിക്കാനും സ്വതന്ത്രമായ ജീവിതത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുകൊണ്ടുവരാനുമുള്ള സംവിധാനങ്ങൾക്ക് ഇനിയും മതിയായ ശ്രദ്ധ ലഭിക്കുന്നില്ല.

മറ്റു രാജ്യങ്ങൾ നൽകുന്ന പാഠങ്ങൾ

മാനസികാരോഗ്യ പരിപാലനത്തിൽ വികസിത രാജ്യങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്ന സമീപനങ്ങൾ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, ആശുപത്രികളിലെ കിടക്കകളുടെ എണ്ണവും മരുന്നുകളുടെ ലഭ്യതയും മാത്രമല്ല നയരൂപീകരണങ്ങളെ നയിക്കുന്നതെന്ന് മനസ്സിലാക്കാം. പ്രാഥമിക ആരോഗ്യസംരക്ഷണവുമായി മാനസികാരോഗ്യ സേവനങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുക, ആശുപത്രിവാസം ആവശ്യമായ സാഹചര്യങ്ങൾക്കപ്പുറം സമൂഹത്തിൽ ജീവിച്ചുകൊണ്ടുതന്നെ ചികിത്സ ലഭ്യമാക്കുക, രോഗികളുടെ പുനരധിവാസവും സാമൂഹിക പങ്കാളിത്തവും ഉറപ്പാക്കുക എന്നിവയ്ക്കാണ് പല രാജ്യങ്ങളും പ്രാധാന്യം നൽകുന്നത്.

ഉദാഹരണത്തിന്, ഫിൻലൻഡ് മാനസികാരോഗ്യത്തെയും ആത്മഹത്യാ പ്രതിരോധത്തെയും ദേശീയ ആരോഗ്യനയത്തിന്റെ പ്രധാന ഘടകങ്ങളായി പരിഗണിക്കുന്നു. പ്രാഥമിക ആരോഗ്യപരിചരണത്തിൽ മാനസികാരോഗ്യ സേവനങ്ങൾ കൂടുതൽ ലഭ്യമാക്കുക, പ്രാഥമികതല ചികിത്സയും വിദഗ്ധപരിചരണവും തമ്മിലുള്ള ഏകോപനം മെച്ചപ്പെടുത്തുക എന്നിവ അവിടത്തെ നയപരമായ ലക്ഷ്യങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ആത്മഹത്യാ പ്രതിരോധം ഒറ്റപ്പെട്ട ബോധവൽക്കരണ പരിപാടിയായി കാണാതെ തുടർച്ചയായ ആരോഗ്യസംരക്ഷണത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കുന്നതും ഈ സമീപനത്തിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്.

നോർവേയിൽ ഗുരുതരമായ മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങളുള്ളവർക്കും ലഹരിസംബന്ധമായ അഡിക്ഷനുകൾ നേരിടുന്നവർക്കും ആശുപത്രികളും പ്രാദേശിക ഭരണസംവിധാനങ്ങളും ചേർന്ന് പരിചരണം ലഭ്യമാക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ സജീവമായുണ്ട്. ചികിത്സയുടെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങളിൽ രോഗികൾക്ക് സേവനങ്ങൾ തടസ്സമില്ലാതെ ലഭിക്കണമെന്നതും ചികിത്സ അവസാനിക്കുമ്പോൾ മറ്റൊരിടത്ത് സമൂഹത്തിൽ പിന്തുണ ഇല്ലാതാകുന്ന അവസ്ഥ ഒഴിവാക്കുകയുമാണ് ഇത്തരം സംവിധാനങ്ങളുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ.

യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പല രാജ്യങ്ങളിലും മാനസികാരോഗ്യത്തെ പൊതുജനാരോഗ്യത്തിന്റെയും സാമൂഹികക്ഷേമത്തിന്റെയും ഭാഗമായാണ് കാണുന്നത്. എങ്കിലും ഉയർന്ന വരുമാനമുള്ള രാജ്യങ്ങളിലും ചികിത്സ ലഭിക്കുന്നതിലെ കാലതാമസം, ഉയർന്ന ചെലവ്, വിദഗ്ധരുടെ കുറവ്, ആശുപത്രിവാസത്തിനു ശേഷമുള്ള ആത്മഹത്യാ സാധ്യത തുടങ്ങിയ വെല്ലുവിളികൾ നിലനിൽക്കുന്നു. ഫിൻലൻഡിൽപ്പോലും 2024-ൽ മാനസികാരോഗ്യപരിചരണത്തിന്റെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റപ്പെടാത്തതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തവരുടെ അനുപാതം 11.4 ശതമാനമായിരുന്നു. അതിനാൽ വിദേശരാജ്യങ്ങളെ അന്ധമായി മാതൃകയാക്കുകയല്ല വേണ്ടത്; അവിടത്തെ അനുഭവങ്ങളിൽനിന്ന് പഠിച്ച് നമ്മുടെ സാഹചര്യങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായ സംവിധാനങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുകയാണ് ആവശ്യം.

ഈ രാജ്യങ്ങളുടെ അനുഭവങ്ങൾ നൽകുന്ന പ്രധാന പാഠം വ്യക്തമാണ്: മാനസികാരോഗ്യ സംരക്ഷണം രോഗം മൂർച്ഛിച്ചശേഷം ആശുപത്രിയിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കുന്നതിൽ അവസാനിക്കുന്നില്ല. നേരത്തെയുള്ള തിരിച്ചറിയൽ, എളുപ്പത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന കൗൺസിലിംഗ്, പ്രാഥമികതല ചികിത്സ, തുടർപരിചരണം, കുടുംബപിന്തുണ, തൊഴിൽപരവും സാമൂഹികവുമായ പുനരധിവാസം എന്നിവയെല്ലാം അതിന്റെ ഭാഗമാണ്.

ഇന്ത്യയുടെ മുന്നിലുള്ള വലിയ വിടവ്

ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ജനസംഖ്യയുള്ള രാജ്യങ്ങളിലൊന്നായ ഇന്ത്യയിൽ മാനസികാരോഗ്യ സംരക്ഷണത്തിന്റെ ആവശ്യകത വളരെ വലുതാണ്. നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെന്റൽ ഹെൽത്ത് ആൻഡ് ന്യൂറോ സയൻസസ് (NIMHANS) 2015–16 കാലയളവിൽ നടത്തിയ ദേശീയ മാനസികാരോഗ്യ സർവേ പ്രകാരം, 18 വയസ്സിനു മുകളിലുള്ളവരിൽ 10.6 ശതമാനം പേർക്ക് മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. വിവിധ മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് ആവശ്യമായ ചികിത്സ ലഭിക്കാത്തവരുടെ അനുപാതം 70 മുതൽ 92 ശതമാനം വരെയാണെന്നും സർവേ കണ്ടെത്തി.

ഈ കണക്കുകൾ പഴയ സർവേയിൽ നിന്നുള്ളതാണെന്ന കാര്യം പ്രത്യേകം ഓർക്കണം. ഇന്നത്തെ ഇന്ത്യയിലെ കൃത്യമായ വ്യാപ്തി നിർണയിക്കാൻ പുതിയ ദേശീയതല വിവരങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്. അതിനായി രണ്ടാം ദേശീയ മാനസികാരോഗ്യ സർവേയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, ലഭ്യമായ കണക്കുകൾ തന്നെ ചികിത്സയുടെ ആവശ്യവും യഥാർഥത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന സേവനവും തമ്മിലുള്ള വലിയ അന്തരം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുന്നതിലും ചികിത്സ തേടുന്നതിലും സാമൂഹികമായ അപമാനഭീതി വലിയ തടസ്സമാണ്. വിഷാദം, ഉത്കണ്ഠ, മറ്റു മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾ എന്നിവ അനുഭവിക്കുന്നവർക്ക് പലപ്പോഴും കുടുംബത്തോടുപോലും തുറന്നുപറയാൻ കഴിയുന്നില്ല. ചികിത്സ തേടിയാൽ സമൂഹം എന്തു കരുതുമെന്ന ഭയം, വിവാഹം, തൊഴിൽ, സാമൂഹികബന്ധങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകൾ, ചികിത്സയുടെ ചെലവ്, വിദഗ്ധരുടെ ലഭ്യതക്കുറവ് എന്നിവ പ്രശ്നം കൂടുതൽ സങ്കീർണമാക്കുന്നു.

ഇത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ ചികിത്സ തേടുന്നതിന് പകരം പ്രശ്നം മറച്ചുവയ്ക്കുകയോ ശാസ്ത്രീയമായ ചികിത്സ വൈകിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നത് അപകടകരമാണ്. മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങളെ വ്യക്തിയുടെ ദൗർബല്യമായോ സ്വഭാവദോഷമായോ കാണാതെ, ആവശ്യമുള്ളപ്പോൾ ശരിയായ പരിചരണം ലഭിക്കേണ്ട ആരോഗ്യാവസ്ഥയായി തിരിച്ചറിയുകയാണ് വേണ്ടത്.

2017-ലെ മാനസികാരോഗ്യ സംരക്ഷണ നിയമം ഇന്ത്യയിൽ ഈ രംഗത്തെ അവകാശാധിഷ്ഠിത സമീപനത്തിന് നിയമപരമായ അടിത്തറ നൽകുന്നു. അന്തസ്സോടെ ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം, വിവേചനമില്ലാത്ത പരിചരണം, സ്വകാര്യത, വിവരങ്ങൾ അറിയാനുള്ള അവകാശം, ചികിത്സയിലും പരിചരണത്തിലും പങ്കാളിത്തം, സമൂഹത്തിൽ മാന്യമായി ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം തുടങ്ങിയവയ്ക്ക് ഈ നിയമം പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു. എന്നാൽ നിയമം നിലവിലുണ്ടെന്നതുകൊണ്ടു മാത്രം അവകാശങ്ങൾ അനുവദിക്കപ്പെട്ടു കിട്ടണമെന്നില്ല. നിയമത്തിലെ വ്യവസ്ഥകൾ സ്ഥാപനങ്ങളിലും ചികിത്സാരീതികളിലും ഭരണകൂട ഇടപെടലുകളിലും പ്രതിഫലിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

കേരളത്തിലെ മാനസികാരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങൾ

കേരളം ആരോഗ്യരംഗത്ത് കൈവരിച്ച നേട്ടങ്ങൾ അഭിമാനത്തോടെ അവതരിപ്പിക്കാറുണ്ട്. പൊതുജനാരോഗ്യ സംവിധാനവും സാക്ഷരതയും സാമൂഹിക വികസനവും കേരളത്തിന്റെ ശക്തികളാണ്. എന്നാൽ മാനസികാരോഗ്യ സംരക്ഷണത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് സർക്കാർ മാനസികാരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങളിലെ അന്തേവാസികളുടെ ജീവിതസാഹചര്യങ്ങൾ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, ഈ അഭിമാനത്തിന് മങ്ങലേൽപ്പിക്കുന്ന നിരവധി ചോദ്യങ്ങൾ ഉയരുന്നു.

തിരുവനന്തപുരം, തൃശൂർ, കോഴിക്കോട് എന്നിവിടങ്ങളിലെ സർക്കാർ മാനസികാരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളും അവിടത്തെ സാഹചര്യങ്ങളും സംബന്ധിച്ച് സമീപകാലത്ത് കേരള ഹൈക്കോടതി നടത്തിയ ഇടപെടലുകൾ ഈ പ്രശ്നത്തിന്റെ ഗൗരവം വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ശുചിത്വം, ഭക്ഷണം, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, ജീവനക്കാരുടെ ലഭ്യത, സുരക്ഷ, ചികിത്സയുടെ ഗുണനിലവാരം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പരാതികളും പോരായ്മകളും കേവലം ഭരണപരമായ വീഴ്ചകളായി തള്ളിക്കളയാനാവില്ല. അവ മനുഷ്യരുടെ ജീവിതത്തെയും അന്തസ്സിനെയും നേരിട്ട് ബാധിക്കുന്ന പ്രശ്നങ്ങളാണ്.

മാനസികാരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ കഴിയുന്ന എല്ലാവരും ഒരേ അവസ്ഥയിലുള്ളവരല്ല. ചിലർക്ക് അടിയന്തരമായ ചികിത്സ ആവശ്യമായിരിക്കാം. ചിലർ ദീർഘകാല പരിചരണം തേടുന്നവരായിരിക്കാം. മറ്റുചിലർക്ക് ചികിത്സയിൽ പുരോഗതി കൈവരിച്ചിട്ടും കുടുംബപിന്തുണയുടെയും താമസസൗകര്യത്തിന്റെയും അഭാവം കാരണം വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാൻ കഴിയാത്തതായിരിക്കാം. ഈ വ്യത്യസ്ത ആവശ്യങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാതെ എല്ലാവരെയും ഒരേ സ്ഥാപനപരമായ സംവിധാനത്തിനുള്ളിൽ നിലനിർത്തുന്നത് പരിചരണത്തിന്റെ ലക്ഷ്യത്തെത്തന്നെ പരാജയപ്പെടുത്തും.

മാനസികാരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ കൊലപാതകങ്ങളും ആത്മഹത്യകളും സുരക്ഷാവീഴ്ചകളും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്ന സാഹചര്യങ്ങൾ അതീവ ഗൗരവത്തോടെ പരിശോധിക്കപ്പെടണം. ഓരോ സംഭവത്തിലും ഉത്തരവാദിത്വം ആരുടേതാണെന്ന് സ്വതന്ത്രമായ അന്വേഷണം വഴി കണ്ടെത്തുകയും ആവർത്തനം തടയുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ സ്വീകരിക്കുകയും വേണം. ചികിത്സയ്ക്കായി എത്തുന്ന ഒരാളുടെ ജീവൻ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നില്ലെങ്കിൽ, ആ സ്ഥാപനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനപരമായ ഉത്തരവാദിത്വം തന്നെ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.

ഹാപ്പിനസ് ആൻഡ് വെൽനെസ് സെന്ററുകൾ

സർക്കാർ മാനസികാരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങളെ ‘ഹാപ്പിനസ് ആൻഡ് വെൽനെസ് സെന്ററുകൾ’ എന്ന പേരിൽ നവീകരിക്കുമെന്ന പ്രഖ്യാപനം ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ പ്രതീക്ഷ നൽകുന്നതാണ്. എന്നാൽ പേരുമാറ്റം മാത്രം സ്ഥാപനങ്ങളുടെ സ്വഭാവം മാറ്റില്ല. ആവശ്യത്തിന് ജീവനക്കാർ, പരിശീലനം ലഭിച്ച പരിചരണപ്രവർത്തകർ, സുരക്ഷിതമായ കെട്ടിടങ്ങൾ, ശുചിത്വമുള്ള താമസസ്ഥലങ്ങൾ, പോഷകാഹാരം, ആവശ്യമായ മരുന്നുകൾ, മാനസിക-സാമൂഹിക പുനരധിവാസം എന്നിവ ഉറപ്പാക്കിയാൽ മാത്രമേ യഥാർഥ മാറ്റമുണ്ടാകൂ.

അതോടൊപ്പം, പ്രഖ്യാപനങ്ങളുടെ പുരോഗതി അളക്കാനുള്ള വ്യക്തമായ മാനദണ്ഡങ്ങളും ആവശ്യമാണ്. ഓരോ സ്ഥാപനത്തിലെയും ജീവനക്കാരുടെ ഒഴിവുകൾ, രോഗികളുടെ എണ്ണം, അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളുടെ നില, ചികിത്സയുടെ ഗുണനിലവാരം, സുരക്ഷാ സംഭവങ്ങൾ, പുനരധിവാസത്തിലൂടെ സമൂഹത്തിലേക്ക് മടങ്ങിയവരുടെ എണ്ണം തുടങ്ങിയ വിവരങ്ങൾ നിശ്ചിത ഇടവേളകളിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കണം. രോഗികളുടെ സ്വകാര്യത സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ടുതന്നെ ഭരണപരമായ സുതാര്യത ഉറപ്പാക്കാൻ കഴിയും.

മാറ്റങ്ങൾ ആവശ്യം

കേരളം ചെയ്യേണ്ടത് സർക്കാർ മാനസികാരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ അടിയന്തരമായി മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങാതെ, സംസ്ഥാനത്തുടനീളം സമഗ്രമായ മാനസികാരോഗ്യ പരിചരണ ശൃംഖല സൃഷ്ടിക്കുകയാണ്. പ്രാഥമികാരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങൾ മുതൽ മെഡിക്കൽ കോളേജുകൾ വരെയുള്ള ചികിത്സാസംവിധാനങ്ങളെ ശക്തിപ്പെടുത്തണം. ആവശ്യത്തിന് മാനസികാരോഗ്യ വിദഗ്ധരെ നിയമിക്കണം. സമൂഹാധിഷ്ഠിത പരിചരണവും പുനരധിവാസവും വിപുലീകരിക്കണം. കുടുംബങ്ങൾക്കും പരിചരണപ്രവർത്തകർക്കും പിന്തുണ നൽകണം. ബജറ്റിൽ മാനസികാരോഗ്യത്തിനായി നീക്കിവയ്ക്കുന്ന തുകയും അതിന്റെ വിനിയോഗവും ഫലങ്ങളും സുതാര്യമായി വിലയിരുത്തണം.

ലോക മാനസികാരോഗ്യ ദിനം മറ്റൊരു ബോധവൽക്കരണ പരിപാടിയായി കടന്നുപോകേണ്ടതല്ല. മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾ നേരിടുന്ന മനുഷ്യരെ സമൂഹത്തിന്റെ അരികുകളിലേക്ക് തള്ളിമാറ്റുന്ന സമീപനത്തിൽനിന്ന് അവരുടെ അവകാശങ്ങളും അന്തസ്സും അംഗീകരിക്കുന്ന സമീപനത്തിലേക്കുള്ള മാറ്റത്തിന്റെ തുടക്കമാകണം ഈ ദിനം. ചികിത്സ ലഭിക്കാത്തതുകൊണ്ടോ കുടുംബം കൈയൊഴിഞ്ഞതുകൊണ്ടോ ദാരിദ്ര്യം മൂലമോ ഒരാൾക്ക് അന്തസ്സുള്ള ജീവിതം നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നില്ലെന്ന് ഉറപ്പാക്കാൻ കഴിയണം.

മാനസികാരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അടിസ്ഥാനബോധം സ്കൂൾതലം മുതൽ വളർത്തണം. കുട്ടികൾക്കും കൗമാരക്കാർക്കും അവരുടെ വികാരങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാനും സമ്മർദങ്ങളെ നേരിടാനും സഹായം തേടാനും കഴിയുന്ന അന്തരീക്ഷം വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ സൃഷ്ടിക്കണം. തൊഴിലിടങ്ങളിൽ മാനസികാരോഗ്യ പിന്തുണ ലഭ്യമാക്കണം. കുടുംബങ്ങൾക്കും ആരോഗ്യപ്രവർത്തകർക്കും ആവശ്യമായ പരിശീലനവും മാർഗനിർദേശവും നൽകണം.

മാനസികാരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങളിലെ ഇരുമ്പഴികൾക്കപ്പുറം ജീവിതം കാത്തിരിക്കുന്ന മനുഷ്യരുണ്ട്. അവർക്ക് വേണ്ടത് സഹതാപം മാത്രമല്ല; ഗുണമേന്മയുള്ള ചികിത്സയും സുരക്ഷിതമായ ജീവിതസാഹചര്യങ്ങളും സ്വാതന്ത്ര്യവും സമൂഹത്തിന്റെ അംഗീകാരവുമാണ്. ഒരു മനുഷ്യന്റെ മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നം അയാളുടെ അന്തസ്സിനെയോ പൗരാവകാശങ്ങളെയോ ഇല്ലാതാക്കുന്നില്ലെന്ന് സമൂഹവും ഭരണകൂടവും തിരിച്ചറിയണം.